Türkiye ekonomisinin 3 yıllık yol haritası belli oldu: OVP'de 2,2 trilyon dolar milli gelir, 25 bin dolar kişi başı gelir hedefi

Türkiye ekonomisinin üç yıllık yol haritası niteliğindeki Orta Vadeli Program, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından açıklandı.

Yeni OVP açıklandı! İşte hedefler

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye ekonomisinin 3 yıllık yol haritası niteliğindeki 2027-2029 Orta Vadeli Programı açıkladı.

OVP Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

İşte ayrıntılar...

BÜYÜME YÜZDE 3,3 ENFLASYON YÜZDE 28,4 OLARAK REVİZE

OVP hazırlık sürecinde ilgili tüm kamu kurumları, özel sektör ve meslek kuruluşlarıyla istişareler yürütüldüğünü anlatan Yılmaz, "Ortak aklı ve katılımcılığı esas alan anlayışla hazırladığımız programımızda, ilgili tüm taraflarla yürüttüğümüz istişareler politikalarımıza yansıtılmıştır." dedi.

Küresel ekonomideki jeopolitik gerilimlerin ekonomik göstergeleri derinden sarstığını vurgulayan Yılmaz, "Dünya ekonomisi son dönemde ekonomik, teknolojik ve jeopolitik gelişmelerin iç içe geçtiği, öngörülebilirliğin azaldığı ve risklerin tarihi yüksek seviyelere çıktığı yeni süreçten geçmektedir." diye konuştu.

Değişen şartlar doğrultusunda makroekonomik göstergelerin güncellendiğini aktaran Yılmaz, Brent petrol varsayımının 64,3 dolardan 89,3 dolara yükseldiğini kaydetti.

Bu gelişmeler ışığında Türkiye'nin 2026 yılı büyüme tahmininin yüzde 3,3 olarak güncellendiği, sanayi büyümesinin yüzde 2,3 seviyesine çekildiği, yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 28,4 olarak revize edildiği bildirildi.

Turizm gelirleri tahmini savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edildi.

İHRACATTA YÜKSEK TEKNOLOJİ VURGUSU

Zorlu dış talep ortamına rağmen ihracatçıların başarılı performans ortaya koyduğuna dikkat çeken Yılmaz, "Yıllar içerisinde ihracat pazarlarını çeşitlendiren ülkemizin mevcut pazardaki güçlü konumunu korurken yeni pazarlara erişimini artırma çabamız önümüzdeki dönemde devam edecektir." ifadelerini kullandı.

Kararlılıkla uygulanan politikalarla brüt rezervlerin 89,7 milyar dolar artarak 188,2 milyar dolara ulaştığı saptandı.

ENFLASYON TEK HANELİ SEVİYELERE İNECEK

Enflasyonla mücadelede önemli mesafe katedildiğini belirten Yılmaz, "Önümüzdeki dönemde temel hedefimiz fiyat istikrarını kalıcı hale getirerek enflasyonu tek haneli seviyelere indirmek ve mali disiplinimizi güçlü şekilde muhafaza etmektir." dedi.

2026 yılında yüzde 28,4 olarak gerçekleşmesi öngörülen enflasyonun 2027 yılında yüzde 21, 2028 yılında yüzde 13,5, 2029 yılında yüzde 9 seviyesine gerilemesi hedefleniyor.

MİLLİ GELİRDE 2,2 TRİLYON DOLAR HEDEFİ

Cumhuriyet tarihinde ilk kez 2026 yılı sonu itibarıyla milli gelirin 1,8 trilyon doları aşmasının beklendiğini anlatan Yılmaz, "Program dönemi sonunda milli gelirimizi 2,2 trilyon doların üzerine, mal ve hizmet ihracatımızı 450 milyar dolara taşımayı hedefliyoruz. Esas hedefimiz büyümeyi vatandaşlarımızın yaşam standartlarına yansıyan kalıcı sosyal refah artışına dönüştürmektir. Bu doğrultuda kişi başına milli gelirin 25 bin dolar seviyesine ulaşmasını öngörüyoruz." diye konuştu.

İSTİHDAM PİYASASINA 2 MİLYONLUK İLAVE

Büyüme kadar öncelik verilen temel alanın istihdam olduğunun altını çizen Yılmaz, 2026 yılında yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşmesi beklenen işsizlik oranını 2029 yılında yüzde 7,6 seviyesine düşürmeyi hedeflediklerini bildirdi.

Program döneminde ekonomiye yaklaşık 2 milyon 100 bin ilave istihdam kazandırılacağı aktarıldı.

DEPREM BÖLGESİNE 116 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK

Afet risklerinin azaltılmasına yönelik çalışmalara değinen Yılmaz, 2026 yılı sonu itibarıyla 5,4 trilyon lira tutarında harcama yapılacağını belirterek, "Bu da 104 milyar dolarlık ekstra harcamaya tekabül ediyor. 2027 sonunda bu rakamın 116 milyar doları aşacağı tahmin edilmektedir." ifadelerini kullandı.

İMALAT SANAYİSİNE 250 MİLYAR LİRALIK KREDİ

İmalat sanayisine yönelik veriye dayalı kapsamlı güçlendirme programını hayata geçirdiklerini belirten Yılmaz, "İmalat Sanayi Finansman Desteği Programı kapsamında 250 milyar lira büyüklüğünde ilave kredi desteği sağlıyoruz. İhracatçımıza düşük faizli reeskont kredisi sunarken orta yüksek ve yüksek teknoloji ağırlıklı sanayi yatırımlarına yönelik 3 yıl süre için ayırdığımız 750 milyar liralık kredileri kullandırmaya devam edeceğiz." dedi.

SAVUNMA VE SOSYAL KONUTTA BÜYÜK ARTIŞ

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, savunma harcamalarının yüzde 229 oranında artırılacağını duyurdu.

Yılmaz, dar ve orta gelirliler için inşa edilen sosyal konutlara ayrılan bütçeye ek yüzde 150 oranında kaynak oluşturulduğunu belirtti.

ÖNCELİĞİMİZ MAKROEKONOMİK İSTİKRARI GÜÇLENDİRMEK

Cevdet Yılmaz konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

Geçtiğimiz yıl 2026 yılı için 63 milyar dolar olarak öngördüğümüz enerji ithalatı tahminimizi bu yıl 71 milyar dolara güncellememizde de bu gelişmeler etkili olmuştur.

Programımızı hayata geçirdiğimiz günden bu yana temel önceliğimiz makroekonomik istikrarı güçlendirmek, ekonomide dengelenmeyi sağlamak, enflasyonu kalıcı biçimde düşürmek ve kazanımlarımızı sürdürülebilir hale getirmek olmuştur.

Birazdan paylaşacağım göstergeler son dönemde karşı karşıya kaldığımız ilave dışsal şoklara rağmen programımızın temel alanlarda somut sonuçlar üretmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Programımız kapsamında yatırımların tüketimin üzerinde seyrettiği, dolayısıyla büyümenin kompozisyonunda daha dengeli, üretken ve sürdürülebilir bir yapının öne çıktığını görmekteyiz.

Yeni yatırımlar üretim kapasitemizi genişletmekte, teknolojik dönüşümü, verimlilik artışını desteklemekte, aynı zamanda yeni istihdam imkanları oluşturmaktadır.

TÜKETİM AĞIRLIKLI YAPI YERİNE ÜRETİM KAPASİTESİNİ ARTIRAN YATIRIMLAR ÖNE ÇIKIYOR

Son yıllarda toplam faktör verimliliğinin büyümemize daha fazla olumlu etkide bulunduğunu görüyoruz. Ve baktığınız zaman 2026'da öngördüğümüz 3,3'lük büyümenin 1,2 puanının toplam faktör verimliliği kaynaklı olduğunu görüyoruz. Yani büyümenin üçte birinden fazlası toplam faktör verimliliğinden gelmektedir. Bunu önümüzdeki dönemde de sürdürmeyi hedefliyoruz.

Tüketim ağırlıklı bir yapı yerine üretim kapasitesini artıran yatırımların öne çıkması, enflasyonla mücadeleyi destekleyen, dış denge üzerindeki baskıları sınırlayan ve potansiyel büyümemizi yükselten daha sağlıklı bir makroekonomik görünüm sergilemektedir.

Uyguladığımız politikalar çerçevesinde TL'ye güven artarak devam etmiş, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payının %31,6 seviyesinden 28 Ağustos itibarıyla %61,5 seviyesine yükselmesi izlediğimiz politikaların isabetli olduğunun diğer bir somut göstergesidir.

Koşullu yükümlülüklerimizden olan kur korumalı mevduattan çıkış sorunsuz bir şekilde tamamlanmıştır. Kararlılıkla uyguladığımız politikalarla küresel ekonomik görünümdeki belirsizliklere ve jeopolitik risklere rağmen brüt rezervlerimiz 89,7 milyar dolar artarak 188,2 milyar dolara ulaşmıştır. Rezervlerde sağlanan bu güçlü artış ekonomimizin dış şoklara karşı dayanıklılığını desteklemektedir.

Jeopolitik gerilimlere rağmen risk primimiz de önemli ölçüde gerilemiş ve 700'lü yerlerden bugün 220'nin altına inmiştir. Bu önemli gelişme, risk primlerimizin düşmesi gerek kamunun gerekse özel kesimin borçlanmalarında faiz yükünü aşağıya çekmektedir.

Döviz cinsi, yabancı para cinsi borçlanmaları kastediyorum. Kaydettiğimiz mesafenin önemli göstergelerinden biri de ihracatımızdaki olumlu seyir ve ihracatımızın teknolojik kompozisyonundaki iyileşmedir.

İHRACATTA YÜKSEK TEKNOLOJİ VE YÜKSEK KATMA DEĞERE DAYALI YAPI

Yıllıklandırılmış ihracatımız ticaret ortaklarımızdaki belirgin yavaşlamaya ve zorlu dış talep koşullarına rağmen Ağustos ayı itibarıyla 280 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır.

İhracatımız nitelik olarak da güçlenmiş ve 2024 Ağustosunda %40 seviyesinde olan orta ve yüksek teknolojili ürünlerin toplam ihracatımız içindeki payı 2026 Ağustos ayı itibarıyla %44,1'e ulaşmıştır.

Böylece bir taraftan ihracatımızı artırıyor, bir taraftan da ihracatımızın yüksek teknoloji ve yüksek katma değere dayalı yapısını güçlendiriyoruz. İhracatımızdaki güçlü performansa rağmen enerji ve emtia fiyatlarındaki yükseliş dış dengemiz üzerinde geçici bir baskı oluşturmuştur.

Cari işlemler açığının milli gelire oranı 2024 yılı Haziran ayında %1,8, 2025 yılı Haziran ayında ise %1,6 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılında bu oran %2,3'e yükselmiştir.

Bu yükselişin içinde baktığımızda 0,7 puanlık farkın savaş nedeniyle geldiğini hesaplamaktayız.

ENFLASYONLA MÜCADELEDE ÖNEMLİ MESAFE KATEDİLDİ

Dolayısıyla bunu çıktığınız zaman aslında yapısal bir bozulma olmadığını çok rahat bir şekilde görüyoruz. Ayrıca mevcut seviyenin 2000-2025 dönemi uzun dönem ortalaması olan %3,2'nin de belirgin bir şekilde altında kaldığını ve yönetilebilir seviyelerde olduğunu da vurgulamak isterim. Dolayısıyla dış dengede daha dayanıklı bir yapı söz konusudur. Programımızın temel önceliği olan enflasyonla mücadelede önemli mesafe katettik. 2024 yılı mayısında %75,5 seviyesine yükselen enflasyon uyguladığımız politikalarla belirgin bir düşüş eğilimine girmiştir.

Bu güçlü düşüş eğilimi savaş koşullarının oluşturduğu arz yönlü baskılar nedeniyle geçici olarak yataylaşmıştır. 2026 Ağustos itibarıyla %31,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılı son çeyreğinde enflasyon oranının yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda %28,4 seviyelerinde olmasını bekliyoruz.

ENFLASYONUN ANA EĞİLİMİNDEKİ AŞAĞI YÖNLÜ SEYRE DEVAM

Sağ taraftaki grafikte TÜFE sepetinin %34,5'ini oluşturan gıda, akaryakıt, doğalgaz ve ulaştırma hizmetlerinden oluşturduğumuz endekste savaş kaynaklı belirgin bir yükseliş görmekteyiz.

Buna karşılık savaştan doğrudan etkilenen bu kalemleri dışarıda bıraktığımızda enflasyonun ana eğilimindeki aşağı yönlü seyrin devam ettiğini görüyoruz.

Dolayısıyla mevcut veriler bize son dönemde manşet enflasyondaki düşüşün yavaşlamasında programın temel dinamiklerinden ziyade savaşın doğrudan etkilediği ve TÜFE sepetinde önemli bir ağırlığa sahip olan kalemlerden gelen ilave fiyat baskılarının etkili olduğunu göstermektedir.

RESMEN YÜRÜRLÜKTE

Türkiye ekonomisinin 3 yıllık yol haritası belli olduğu OVP, Resmi Gazete'ye yayımlandı.

Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan kararda, "Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ekli 'Orta Vadeli Program (2027-2029)'ın onaylanmasına, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 16 ncı maddesi gereğince karar verilmiştir." denildi.

SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?

OVP, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ortak çalışmalarla hazırlanıyor ve Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasının ardından Resmi Gazete'de yayımlanıyor.

OVP ile makroekonomik politikaların belirlenmesi, temel ekonomik büyüklüklerin, gelir-gider tahminlerinin, bütçe dengesi ve borçlanma durumunun ortaya konulması amaçlanıyor. OVP, makroekonomik politika çerçevesi ve hedefleri ile öncelikli reform alanlarını ve takvimini gösteriyor.

MEVCUT OVP'DEKİ HEDEFLER

2026-2028 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program'da 2026'da yüzde 3,8'lik büyüme öngörüldü. 2027 yılı büyüme tahmini yüzde 4,3, 2028 tahmini yüzde 5 oldu.

Kişi başına düşen gelirin 2026 için 18 bin 621 dolar, 2027 için 19 bin 710 dolar, 2028 için 20 bin 987 dolar olacağı öngörüldü.

İşsizlik oranı hedefi 2026 için yüzde 8,4, 2027 için yüzde 8,2, 2028 için yüzde 7,8 oldu.

Resmi Gazete'de yayımlanarak duyurulan Orta Vadeli Program'da enflasyonda 2025 yılına ilişkin gerçekleşme tahmini yüzde 28,50 olarak belirlendi. 2026 yılına ilişkin enflasyon tahmini ise yüzde 16 olurken, 2027'de enflasyonun yüzde 9 ile tek haneye gerileyeceği öngörüldü. Enflasyonda 2028 tahmini ise yüzde 8 oldu.