Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi

Pastırmalı yumurta sıkça pişirilen yemeklerden biridir. Vitamin ve mineraller açısından zengin olan yumurta hem de omega-3 kaynağıdır. Pastırmanın içerdiği faydalı besinlerle ve lezzetiyle bir araya gelerek keyifle tüketilmektedir.

Giriş Tarihi:
Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 1

Eskilerde çok yapılan pastırmalı yumurta, günümüzde de en sevilen lezzetler arasındadır. Hem Saray hem de İstanbul mutfağında çok tüketilen pastırma, yumurta ile bir araya geldiğinde lezzetini daha da arttırmaktadır. Pastırmalı yumurta tarifi kolay olmakla birlikte ister kahvaltı ister öğlen isterse de akşam yemeği olsun keyifle tüketilen bir öğündür.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 2

Pastırmalı yumurta sıkça pişirilen yemeklerden biridir. Vitamin ve mineraller açısından zengin olan yumurta hem de omega-3 kaynağıdır. Pastırmanın içerdiği faydalı besinlerle ve lezzetiyle bir araya gelerek keyifle tüketilmektedir.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 3

PASTIRMALI YUMURTANIN TARİHTEKİ YERİ

Orta Asya'da Oğuz ve Hunlardan günümüze gelen pastırma, yemek kültürümüzün incilerindendir. Pastırma dünyaya Türklerden yayılmıştır. Keza göçebe atalarımız uzun yola ve savaşlara giderken yanlarına tuzlanmış et alıp bunları tüketirlermiş. Rivayete göre bu etler atın eğerlerine asılır, atın üstündekiler bacaklarıyla ete basa basa giderlermiş. Böylece bu etlere bastırma denmiş, zaman içerisinde de adı pastırma olmuştur.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 4

Pastırma etine ufak kesikler atılır, buralara ve etin üstüne bolca tuz sıvanır, ağır taşlar konup etin önce bir yüzü sonra düğer yüzü tuzlanır. Etin bütün kanlı suyu akıtılıp güzelce suda yıkanır, böylece fazla tuzu gider, akabinde belli süre asılarak güneşte kurutulur. Üzerlerine ağırlıklar konup et yassı şekle getirilir.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 5

Buy otunun tohumlarının un haline getirilmesinden çemen elde edilir, buna sarımsak, kırmızı biber, tuz, kimyon vb. baharatlar ve su eklenerek koyu boza kıvamına gelince yassıtılmış etlerin her tarafına bulanıp etler asılır. Bu işlem pastırmaya lezzet katmasının yanı sıra kurumamasını, içine mikrop girmemesini, ekşimemesini, küflenmemesini, renginin de hoş bir şekilde kalmasını sağlar.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 6

Geçmişte Saray ve İstanbul'da bulunan konak ve köşklerin bodrumunda pastırma ve sucuk saklamak için özel kilerler vardı ve bu etler uzun demirler üzerine bağlanarak saklanırdı. Saray masraf defterlerine baktığımızda bolca alınan pastırmanın özellikle kışın tüketildiği görülmektedir. Sarayda (İstanbul'da bulunan konak ve köşklerin bodrumunda) pastırmalar taş odalarda (kiler) bulunan tavanlara çakılı özel demirlere asılarak saklanmıştır. Pastırma gerek Saray gerekse halk mutfağında çok sevilerek tüketilmiştir.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 7

Sultan II. Ahmet döneminde (1691-1694) çıkan bir fermanda, pastırma ile ilgili bilgiler yer almış olup 17. Yüzyıldan itibaren de pastırma ticari mal olarak üretilmeye başlanmıştır. Eskiden koyun etinden yapılan pastırma, daha sonra sığır etinden yapılmıştır. Yine o dönemlerde pastırma fazla tuzu gitsin diye geceden ıslatılıp ertesi günü etin girdiği neredeyse her yemekte kullanılmıştır.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 8

Yumurta da İstanbul mutfağında ayrı bir yere sahip olup Sultan II. Abdülhamid en çok soğanlı yumurta kızartmasını yemiştir. Hatta soğanlı yumurtayı kim iyi pişirirse onu ödüllendirmiştir.

Malzemeler:
3-4 yumurta
200 gram pastırma
1 ufak ince çintilmiş kuru soğan
2 çorba kaşığı tereyağı veya sıvıyağı
Yeterince tuz ve karabiber

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 9

Yapılışı:
Tavada veya sahanda tereyağını eritin, içerisine soğanı koyup güzelce pembeleştirin. Pastırma dilimlerini güzelce üzerine kaplayın, ortasını açıp yumurtaları kırın, biraz tuz ve karabiber serpin, üzerini de kapakla kapatın. Kısık ateşte istediğiniz kıvamda pişirin.

Geçmişten günümüze gelen lezzet: Pastırmalı yumurta tarifi - 10

Not: Eski tarifleri incelediğimizde soğanın yağda pembeleşip pastırmalı yumurtaya eklendiği görülmektedir. Kanımızca günümüzde kolaya kaçmak adına pastırmalı yumurta soğansız yapılmaktadır.

Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları/İstanbul'un 100 Lezzeti-Nilgün Tatlı